Continu vliegen er dus raven en vooral veel kraaien om me heen, ze komen vaak binnen 50 centimeter en gisteravond zag ik werkelijk een schitterende buizerd, zo'n grote roofvogel heb ik nog nooit gezien. Prachtig en wat vreemd, ook weer een paard dat zich vreemd gedroeg in mijn buurt, wild schudden met het hoofd en me indringend aan kijken, net geen angst, wel onrustig. En weer keek de begeleidster me vreemd aan. Vorige keer een wit, licht grijzig paard, dat was heel intens, nu een heel mooie bruine merrie, iets minder intens, maar dit zijn dingen die me voor 20 november 2017 nooit gebeurden. In 2021 niet meer, in 2023 begint het weer iets meer....? 

In deze sectoren is het nog steeds (krediet)crisis !

Waarom heeft de Duitse auto-industrie, die na WOII ontzettend succesvol werd, zo laat ingezet op milieuvriendelijker auto’s ? Ik denk dat ze gedacht hebben dat het succes wel goed zou blijven gaan (vooral in China), dat het gesjoemel met diesels niet ontdekt zou worden én dat de Duitse regering strengere normen wel voor haar sector zou traineren. Geen van de 3 redenen is goed en nadat het diesel-sjoemelen is ontdekt beginnen de bedrijven toch drastisch om te draaien. Dat hadden ze al in 2012 kunnen doen toen Schwarzenegger, Oostenrijker van geboorte en gek op Duitse auto’s, aanbood om het boegbeeld te worden voor Duitse elektro-auto’s. De inmiddels aangeklaagde VW-topman Winterkorn zou toen gezegd hebben: “denkt u werkelijk dat elektro de goede weg is ? Wij hebben andere plannen …”. De acteur en ex-gouverneur daarover: “ik wist wat ze bedoelden met ‘die andere plannen’ toen de diesel-bedriegerij uitkwam”. “Ze moeten stoppen met liegen en bedriegen en moeten schone auto’s bouwen; dan zal de wereld hun bedrog hen uiteindelijk vergeven” ! Dat komt van een Schwarzenegger die in het verleden weinig om het milieu gaf en hoogstpersoonlijk de brandstof-zuipende Hummer introduceerde. Maar toen hij gouverneur werd ging er een wereld voor hem open en begreep hij hoe ernstig de klimaat-bedreiging was; die was niet Californisch of Amerikaans maar MONDIAAL ! Waarop de stad onder zijn leiding een ambitieus milieuprogramma startte met een netwerk van waterstofstations, een CO2-reductie van 25% en invoering van tal van duurzame energiebronnen; gecombineerd met de strengste milieuwetten van de VS. Republikeinse partijgenoten, die tegen zijn visies waren, kregen de wind van voren; evenals klagende topmensen uit de (auto) industrie. Schwarzenegger: “met zo’n instelling bepaalt de Chinese i.p.v de EU- of VS-(auto) industrie straks de toekomst”. En: ‘we zijn nu de 4 na grootste economie ter wereld, en groener en schoner worden heeft werkgelegenheid juist geholpen i.p.v af te remmen’. Ik ben benieuwd of de Duitsers die les nu ook leren …

 

Vandaag een column over hoe ingrijpend een crisis als de kredietcrisis meer dan 10 jaar na dato nog kan zijn voor (grote delen van) de economie. Met als belangrijkste les dat de overheid niet zo in paniek moeten raken en wild om zich heen slaat (lees: zeer zwaar bezuinigen). Simpelweg omdat dit op de lange termijn véél meer kost dan het oplevert en gesproken kan worden van kortzichtig beleid. Zo was de zorg, toen de gevolgen van de kredietcrisis eenmaal duidelijk werden, een speerpunt van bezuinigingen en de sporen daarvan zijn tot op de dag van vandaag te zien. Zo gaan er nog steeds zorginstellingen failliet en zelfs hele ziekenhuizen, om over een desastreus personeelsbeleid al helemaal maar te zwijgen. Want door de paniek in de crisis werden 50.000+ zorgenden rücksichtslos ontslagen en de meeste van hen zijn nooit terug gekeerd; ze zijn gestopt of hebben zich om laten scholen. Dit terwijl al ruim vóór de eeuwwisseling duidelijk was dat er alleen maar MEER verplegenden en verzorgenden nodig waren door de vergrijzing, die pas rond 2040 zijn hoogtepunt bereikt. De Commissie Bakker waarschuwde daar in 2008 (slechte timing !) nog indringend voor (“in de toekomst heeft de zorg 500.000 mensen nodig”), maar dat was op dat moment aan dovemansoren gericht. En nu zit de sector met de brokken, vooral ouderenzorg omdat de jongste kabinetten vooral willen dat ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, en wordt om de laatste zorgenden ‘gevochten’. Dat is niet alleen letterlijk maar ook te zien aan hogere lonen, betere secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden en andere zaken. En niet te vergeten heeft maar liefst driekwart van de instellingen in de zorg, en zelfs 95% van de ziekenhuizen, te maken met moeilijk vervulbare vacatures. Al ruim voor de eeuwwisseling was de zorg niet sexy, ICT b.v wel, en werd er (te) weinig aandacht besteed aan opleiding, beloning en werkomstandigheden. Dat zorgde ervoor dat al voor de kredietcrisis een deel van de meest geroutineerde verzorgenden uit de sector waren verdwenen en na de crisis werd dat nog veel erger (in goed jaar 2017 zelfs nog 1 op de 5 !). En: in de vergrijzing worden minder kinderen geboren, gaan minder kinderen studeren en komen er minder nieuwkomers. En als de loon- en werk-omstandigheden niet sterk verbeteren zal de instroom ook niet verbeteren …

Ook in de bouw hadden de crises, gecombineerd met beroerd overheids-beleid, desastreuze gevolgen …

In een heel andere sector, de bouw, ging het niet anders: eerst door de ICT-crisis (2000-2003), later door de kredietcrisis en daarna nog de (Griekse) schuldencrisis (2011-2013) werd enorm gesneden in investeringen in o.g door zowel overheid, woning-corporaties, bedrijven als burgers. En dat is tot op zekere hoogte logisch want welke burger doet een hele grote uitgave in een tijd waarin alles onzeker is, inkomens (relatief) teruglopen (niet zelden door werkloosheid) en hypotheken steeds strenger werden beoordeeld. En als klap op de vuurpijl mag men sinds die tijd steed minder lenen, is er steeds meer eigen geld nodig en is de hypotheek-rente-aftrek ook steeds lager geworden ! Een crisis is in mijn ogen juist een uitgelezen kans voor een overheid om EXTRA te investeren in b.v de kwakkelende sociale huursector want in tijden van crisis is bouwen fors goedkoper dan tijdens een hoogconjunctuur. Dan waren er ook geen tienduizenden bouwvakkers uit de sector verdwenen, met hen kostbare kennis om huizen duurzaam en energie-neutraler te maken én waren er nog jongeren opgeleid.Nét als in de zorg gebeurde dat in de genoemde tijden niet meer (of veel te weinig) en is er nu een tekort van tienduizenden bouwvakkers en komt noodzakelijke huizenbouw incl. verduurzaming nog steeds niet ‘op stoom’. Naar inschatting van ondergetekende zal dat ook de komende jaren niet voldoende lukken omdat er tot voor kort weinig werd geïnvesteerd in de sector in het algemeen, opleidingen in het bijzonder en ook veel te weinig uitgegeven aan (sociale) woningbouw. Met als gevolg dat we wel tot 2025 of zelfs 2030 nog naschokken voelen in de bouwsector van (vooral) de kredietcrisis ! En dus zijn beide onderwerpen goede voorbeelden van grootschalig falend lange termijn denken van de overheid EN het zoveelste pleidooi om juist te INVESTEREN in een laagconjunctuur of crisis. Dit om de gevolgen ervan te beperken, werknemers, kennis en kunde én opleidingen te behouden voor betere tijden. Conclusie: in de crises was Den Haag in paniek en paniek is ALTIJD een slechte raadgever !

Wessel Aslander